while, do-while, break / continue

Pętla while

while powtarza blok kodu dopóki warunek jest prawdziwy. Warunek sprawdzany jest przed każdym obrotem – jeśli od początku jest fałszywy, pętla nie wykona się ani razu.

var i = 1

while (i <= 5) {
    println(i)
    i++          // KLUCZOWE: zbliżamy się do końca warunku
}

Gdy z góry wiesz, po czym przechodzisz (np. po zakresie), wygodniejsze bywa for z poprzedniej lekcji. while błyszczy tam, gdzie liczba powtórzeń nie jest znana z góry – np. „czytaj dane, dopóki użytkownik nie wpisze 0”.

Pętla do-while

W do-while warunek sprawdzany jest na końcu, po wykonaniu bloku. Dzięki temu blok wykona się co najmniej raz, nawet jeśli warunek od początku jest fałszywy.

var liczba = 0

do {
    println("Obrót numer $liczba")
    liczba++
} while (liczba < 3)

break – przerwij pętlę

Słowo break natychmiast kończy pętlę i przechodzi do kodu po niej – nawet jeśli warunek wciąż byłby prawdziwy. Działa w każdej pętli (while, do-while, for).

for (i in 1..100) {
    if (i * i > 50) {
        println("Pierwsza liczba z kwadratem > 50: $i")
        break          // kończymy pętlę – reszta nie jest sprawdzana
    }
}
// Pierwsza liczba z kwadratem > 50: 8

continue – pomiń obrót

continue pomija resztę bieżącego obrotu i przechodzi do następnego. Pętla nie kończy się – po prostu „przeskakujemy” jeden przebieg.

for (i in 1..10) {
    if (i % 2 == 0) {
        continue       // pomiń liczby parzyste
    }
    print("$i ")        // 1 3 5 7 9
}

Pętla „do skutku”: while(true) + break

Czasem chcemy powtarzać coś, aż spełni się jakiś warunek w środku pętli. Stosujemy wtedy pętlę celowo nieskończoną while (true), z której wychodzimy przez break.

while (true) {
    print("Podaj hasło: ")
    val haslo = readln()

    if (haslo == "kotlin") {
        println("Dostęp przyznany")
        break                      // jedyne wyjście z pętli
    }
    println("Błędne hasło, spróbuj ponownie")
}

Etykiety (krótkie wprowadzenie)

W pętlach zagnieżdżonych break przerywa tylko pętlę wewnętrzną. Jeśli chcesz wyjść od razu z pętli zewnętrznej, nadaj jej etykietę – nazwę zakończoną znakiem @ – i wskaż ją: break@nazwa.

petla@ for (i in 1..3) {
    for (j in 1..3) {
        if (i * j == 4) {
            println("Stop przy $i * $j")
            break@petla            // wychodzi z OBU pętli
        }
        println("$i * $j = ${i * j}")
    }
}

Częste błędy

❌ Błąd 1: brak zmiany warunku → pętla nieskończona

var i = 1
while (i <= 5) {
    println(i)
    // brak i++ !
}
// pętla kręci się
// w nieskończoność

var i = 1
while (i <= 5) {
    println(i)
    i++
}

❌ Błąd 2: średnik zaraz po while

var i = 1
while (i <= 5);
{
    println(i)
    i++
}
// pusta pętla zawiesza
// program (i się nie zmienia)

var i = 1
while (i <= 5) {
    println(i)
    i++
}

❌ Błąd 3: pomylenie break z continue

for (i in 1..5) {
    if (i == 3) break
    println(i)
}
// 1 2  – pętla się kończy!

for (i in 1..5) {
    if (i == 3) continue
    println(i)
}
// 1 2 4 5

❌ Błąd 4: break w pętli zagnieżdżonej

for (i in 1..3) {
    for (j in 1..3) {
        if (warunek) break
        // przerywa TYLKO
        // pętlę po j
    }
}

petla@ for (i in 1..3) {
    for (j in 1..3) {
        if (warunek) break@petla
        // wychodzi z obu
    }
}

Podsumowanie

• while (warunek) { ... } – powtarza, dopóki warunek prawdziwy; sprawdza go przed obrotem (może nie wykonać się wcale).
• do { ... } while (warunek) – sprawdza warunek po obrocie; wykona się co najmniej raz.
• W while musi dziać się coś, co w końcu zakończy warunek – inaczej pętla nieskończona.
• break – natychmiast kończy pętlę; continue – pomija bieżący obrót.
• while (true) + break to wzorzec „powtarzaj do skutku”.
• W pętlach zagnieżdżonych break/continue dotyczą pętli wewnętrznej; etykieta (nazwa@) pozwala wskazać zewnętrzną.

Zadania do wykonania

Zadania z wczytywaniem uruchamiaj w IntelliJ IDEA; pozostałe w Kotlin Playground.