Obsługa błędów — program może zareagować

Po tej lekcji potrafisz

Konfiguracja nie daje się odczytać

Program otrzymał tekst, który miał opisywać ustawienia, lecz ktoś usunął cudzysłów. Funkcja odczytująca może zgłosić błąd. Kod odpowiedzialny za kontakt z użytkownikiem powinien zdecydować, jaki komunikat pokazać.

Małe kroki, konkretne efekty

throw przerywa bieżącą drogę

throw zgłasza wyjątek i przerywa wykonywanie kolejnych instrukcji na tej drodze. Najbliższy pasujący catch może go przejąć. Rzucamy obiekt Error, żeby zachować wiadomość i informacje diagnostyczne.

function sprawdz(liczba: number): number {
  if (!Number.isInteger(liczba) || liczba < 1) { throw new Error("Podaj dodatnią liczbę całkowitą"); }
  return liczba;
}
try {
  console.log(sprawdz(0));
} catch (blad) {
  console.log(blad instanceof Error ? blad.message : "Nieznany błąd");
}

Podaj dodatnią liczbę całkowitą

Zmienna catch w trybie strict ma typ unknown. JavaScript pozwala rzucić również tekst lub inny obiekt, więc nie zakładaj automatycznie istnienia message.

finally wykonuje porządkowanie

finally działa po try lub catch, także przy return. Nie umieszczaj tam return: mógłby zastąpić wcześniejszy wynik lub ukryć wyjątek. Nie jest gwarancją działania po nagłym przerwaniu całego procesu.

try {
  console.log("Rozpoczęto próbę");
  throw new Error("Brak biletu");
} catch (blad) {
  if (blad instanceof Error) { console.log(blad.message); }
} finally {
  console.log("Próba zakończona");
}

Rozpoczęto próbę
Brak biletu
Próba zakończona

finally nie oznacza „udało się”. Ten sam komunikat końcowy wystąpi po sukcesie i po błędzie.

Czytanie ustawień gry

JSON.parse odczytuje tekst JSON i może zgłosić SyntaxError. Po odczycie sprawdzamy osobno kształt danych. Poprawna składnia nie gwarantuje poprawnego ustawienia.

function odczytajLimit(tekst: string): number {
  const dane: unknown = JSON.parse(tekst);
  if (typeof dane !== "object" || dane === null || !("limit" in dane)) {
    throw new Error("Brak pola limit");
  }
  if (typeof dane.limit !== "number" || !Number.isInteger(dane.limit) || dane.limit < 1 || dane.limit > 16) {
    throw new Error("Limit musi wynosić 1–16");
  }
  return dane.limit;
}
for (const tekst of ['{"limit":8}', '{"limit":99}', '{}']) {
  try { console.log("Limit: " + odczytajLimit(tekst)); }
  catch (blad) { console.log(blad instanceof Error ? blad.message : "Błąd odczytu"); }
}

Limit: 8
Limit musi wynosić 1–16
Brak pola limit

Jak program dochodzi do wyniku

1. Odczyt JSON daje nieznane dane, dlatego zapisujemy unknown.
2. Pierwszy warunek sprawdza obiekt, wyklucza null i kontroluje obecność pola.
3. Następny sprawdza rodzaj oraz zakres wartości.
4. Każda próba ma osobny try, więc błędna konfiguracja nie zatrzymuje następnej próby.

Zmień kod i zobacz, co się stanie

Własna klasa błędu i decyzja o obsłudze

Osobna klasa błędu pozwala odróżnić znany problem od nieoczekiwanej awarii. Obsłuż to, co rozumiesz, a nieznany wyjątek przekaż dalej.

class BrakMonet extends Error {}
function kup(saldo: number): void {
  if (saldo < 10) { throw new BrakMonet("Potrzebujesz 10 monet"); }
}
try { kup(5); }
catch (blad) {
  if (blad instanceof BrakMonet) { console.log(blad.message); }
  else { throw blad; }
}

Potrzebujesz 10 monet

Brak środków można też opisać unią { ok: false, … }, szczególnie gdy to częsty, oczekiwany wynik. Wyjątki nie muszą zastępować wszystkich warunków.

Gdy wynik zaskakuje

Teraz Twoja kolej

Rozwiązanie jest jedną z możliwości. Zanim je odkryjesz, uruchom własną wersję dla podanych danych i przynajmniej jednego przypadku brzegowego.

function dziel(a: number, b: number): number {
  if (b === 0) { throw new Error("Nie dziel przez zero"); }
  return a / b;
}
console.log(dziel(10, 2));
try { dziel(10, 0); } catch (e) { if (e instanceof Error) { console.log(e.message); } }

5
Nie dziel przez zero

try { JSON.parse("nie-json"); }
catch { console.log("Nie udało się odczytać"); }

Nie udało się odczytać

for (const n of [2, -1, 4]) {
  try {
    if (n <= 0) { throw new Error("Błędna liczba"); }
    console.log(n);
  } catch (e) { if (e instanceof Error) { console.log(e.message); } }
}

2
Błędna liczba
4

function proba(): boolean {
  try { throw new Error("Odmowa"); }
  catch (e) { if (e instanceof Error) { console.log(e.message); } }
  finally { console.log("Koniec"); }
  return false;
}
console.log(proba());

Odmowa
Koniec
false

Co zabierasz do następnej lekcji

• throw zgłasza wyjątek, catch go przejmuje, finally służy porządkowaniu.
• Zmienną catch sprawdzaj jak unknown.
• Nie każdy brak wyniku wymaga wyjątku.