Własne metody — nazwij czynność i używaj jej wiele razy

Czego się dziś nauczysz

Przygotowanie: lekcje 01–18. Przewidywany czas: 45–90 minut z zadaniami. Przykłady wymagają .NET 8 lub nowszego, z włączonymi ImplicitUsings i Nullable.

Trzy razy ten sam rachunek

Program sprzedaje bilety na trzy wydarzenia. Za każdym razem liczy to samo: liczba sztuk razy cena, plus opłata za rezerwację, zaokrąglona do dwóch miejsc.

int sztukiA = 3;
decimal cenaA = 18.50m;
decimal kosztA = sztukiA * cenaA + 2.00m;
Console.WriteLine($"Turniej retro: {kosztA:C}");

int sztukiB = 5;
decimal cenaB = 12.00m;
decimal kosztB = sztukiB * cenaB + 2.00m;
Console.WriteLine($"Noc robotow: {kosztB:C}");

int sztukiC = 2;
decimal cenaC = 24.00m;
decimal kosztC = sztukiC * cenaC + 2.00m;
Console.WriteLine($"Druk 3D: {kosztC:C}");

Kod działa. Problem pojawia się w dniu, w którym opłata za rezerwację rośnie do 2,50 zł — trzeba ją poprawić w trzech miejscach. Przy dziesięciu wydarzeniach w dziesięciu, a jedno na pewno zostanie pominięte.

Metoda to ten rachunek zapisany raz, pod własną nazwą. Reszta programu tylko z niej korzysta:

static decimal Koszt(int sztuki, decimal cena)
{
    return sztuki * cena + 2.00m;
}

Console.WriteLine($"Turniej retro: {Koszt(3, 18.50m):C}");
Console.WriteLine($"Noc robotow: {Koszt(5, 12.00m):C}");
Console.WriteLine($"Druk 3D: {Koszt(2, 24.00m):C}");

Z czego składa się metoda

static decimal Koszt(int sztuki, decimal cena)
//  ^^^^^^^ ^^^^^  ^^^^^ ^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
//     |      |      |            |
//     |      |      |            +-- lista parametrow
//     |      |      +--------------- nazwa metody
//     |      +---------------------- typ zwracanej wartosci
//     +----------------------------- modyfikator

Parametr a argument

To dwa różne słowa na dwie różne rzeczy i warto je rozróżniać, bo komunikaty kompilatora ich używają.

Oddawanie wyniku

return robi dwie rzeczy naraz: kończy wykonanie metody i oddaje wartość do miejsca wywołania.

static int Wieksza(int a, int b)
{
    if (a > b)
    {
        return a;       // tutaj metoda sie konczy
    }

    return b;           // ta linia wykona sie tylko wtedy, gdy a <= b
}

Instrukcje zapisane po wykonanym return nigdy się nie wykonają — kompilator zgłosi je jako kod nieosiągalny (ostrzeżenie CS0162).

Metoda void

Gdy metoda ma coś zrobić, a nie coś policzyć, jej typem wyniku jest void.

static void Naglowek(string tytul)
{
    Console.WriteLine();
    Console.WriteLine(tytul.ToUpper());
    Console.WriteLine(new string('-', tytul.Length));
}

Taką metodę wywołujemy jako osobną instrukcję: Naglowek("Sprzedaż");. Nie da się jej użyć w wyrażeniu, bo nie ma czego wstawić.

Gdzie w pliku umieścić metodę

Od lekcji 03 znasz dwa sposoby zapisania programu. Metody można pisać w obu, ale wyglądają trochę inaczej.

W klasie Program — zapis klasyczny

class Program
{
    static decimal Koszt(int sztuki, decimal cena)
    {
        return sztuki * cena + 2.00m;
    }

    static void Main()
    {
        Console.WriteLine(Koszt(3, 18.50m));
    }
}

Koszt i Main są na tym samym poziomie — obie wewnątrz klasy, żadna wewnątrz drugiej. Kolejność nie ma znaczenia: metoda może być zapisana pod Main i i tak zostanie znaleziona.

W instrukcjach najwyższego poziomu

Console.WriteLine(Koszt(3, 18.50m));

static decimal Koszt(int sztuki, decimal cena)
{
    return sztuki * cena + 2.00m;
}

Tutaj metody zapisujemy pod instrukcjami wykonywalnymi. To ta sama metoda, tylko krócej zapisana.

Przykład: kasa biletowa

Wklej cały przykład do nowego projektu konsolowego jako Program.cs. Zanim uruchomisz — przewidź wynik.

class Program
{
    static decimal Koszt(int sztuki, decimal cena)
    {
        return sztuki * cena + 2.00m;      // 2 zl oplaty za rezerwacje
    }

    static bool CzyZnizka(int wiek)
    {
        return wiek < 18 || wiek >= 65;
    }

    static string Opis(string wydarzenie, int sztuki)
    {
        if (sztuki == 1)
        {
            return $"{wydarzenie}: jeden bilet";
        }

        return $"{wydarzenie}: {sztuki} biletow";
    }

    static void Naglowek(string tytul)
    {
        Console.WriteLine();
        Console.WriteLine(tytul.ToUpper());
        Console.WriteLine(new string('-', tytul.Length));
    }

    static void Main()
    {
        Naglowek("Kasa biletowa");

        Console.WriteLine(Opis("Turniej retro", 3));
        Console.WriteLine($"Do zaplaty: {Koszt(3, 18.50m):F2} zl");

        Console.WriteLine(Opis("Noc robotow", 1));
        Console.WriteLine($"Do zaplaty: {Koszt(1, 12.00m):F2} zl");

        Naglowek("Znizki");

        int[] wieki = { 15, 30, 70 };          // tablice poznasz w lekcji 23
        foreach (int wiek in wieki)
        {
            Console.WriteLine($"wiek {wiek,2}: znizka {CzyZnizka(wiek)}");
        }
    }
}

KASA BILETOWA
-------------
Turniej retro: 3 biletow
Do zaplaty: 57,50 zl
Noc robotow: jeden bilet
Do zaplaty: 14,00 zl

ZNIZKI
------
wiek 15: znizka True
wiek 30: znizka False
wiek 70: znizka True

Co dzieje się po kolei

• Cztery metody, cztery różne typy wyniku: decimal, bool, string i void. Każda robi jedną rzecz i tyle.
• Naglowek wywołujemy dwa razy z różnym argumentem — linia pod tytułem sama dopasowuje długość, bo powstaje z tytul.Length.
• CzyZnizka zwraca bool, więc wynik wyrażenia logicznego wystarczy oddać przez return — nie trzeba pisać if … return true; else return false;.
• Opis ma dwa return. Pierwszy kończy metodę dla jednego biletu; drugi wykona się tylko w pozostałych przypadkach.
• Metody stoją nad Main, ale wykonują się dopiero wtedy, gdy Main je wywoła. Sama definicja niczego nie uruchamia.

Co robi każdy użyty element

Zanim utkniesz

Zadania

Co trzeba zapamiętać

• Metoda to nazwany fragment programu, który można wywołać wiele razy z różnymi danymi.
• Nagłówek metody to modyfikator, typ wyniku, nazwa i lista parametrów.
• Parametr stoi w deklaracji, argument w wywołaniu; trafiają do siebie po kolei.
• return kończy metodę i oddaje wartość — nie wypisuje jej.
• Metoda void coś robi, zamiast coś oddawać, i nie da się jej użyć w wyrażeniu.
• Jedna metoda ma robić jedną rzecz; obliczenia trzymaj w metodach, a wypisywanie w Main.

Dokumentacja: Microsoft Learn — temat tej lekcji.