CheckBox i RadioButton

Jak budować formularze z polami wyboru: CheckBox pozwala zaznaczyć wiele opcji jednocześnie, RadioButton w grupie RadioGroup pozwala wybrać dokładnie jedną opcję.

CheckBox RadioButton RadioGroup isChecked INF.04

Czym się różnią?

Oba to kontrolki wyboru – różni je jedna fundamentalna zasada: CheckBox działa niezależnie od innych pól, RadioButton w grupie RadioGroup wymusza wybór tylko jednej opcji.

CheckBox – wiele wyborów

Każde pole działa niezależnie. Użytkownik może zaznaczyć zero, jedno lub kilka pól jednocześnie. Typowe zastosowanie: lista zgód, lista dodatków do zamówienia, ustawienia.

RadioButton – jeden wybór

Przyciski muszą być w grupie RadioGroup. Zaznaczenie jednego automatycznie odznacza pozostałe. Typowe zastosowanie: wybór płci, wybór rozmiaru, wybór metody płatności.

Cecha	CheckBox	RadioButton w RadioGroup
Ile opcji można wybrać?	Dowolna liczba (0 lub więcej)	Dokładnie jedna
Czy odznaczają się wzajemnie?	❌ Nie	✅ Tak – automatycznie
Wymaga grupy nadrzędnej?	❌ Nie	✅ Tak – RadioGroup
Jak sprawdzić stan?	`isChecked()`	`isChecked()` lub `getCheckedRadioButtonId()`

Oba dziedziczą po klasie CompoundButton, która dziedziczy po Button, a ten po TextView. Dlatego wszystkie metody znane z TextView – setText(), setTextColor(), setVisibility() – działają też tutaj.

View

→

TextView

→

Button

→

CompoundButton

→

CheckBox / RadioButton

CheckBox – pola wyboru

Atrybuty XML

res/layout/activity_main.xml – przykładowe CheckBoxy XML

<LinearLayout
    xmlns:android="http://schemas.android.com/apk/res/android"
    android:layout_width="match_parent"
    android:layout_height="match_parent"
    android:orientation="vertical"
    android:padding="24dp">

    <CheckBox
        android:id="@+id/cbSer"
        android:layout_width="wrap_content"
        android:layout_height="wrap_content"
        android:text="Ser"
        android:textSize="16sp"
        android:checked="false"          <!-- domyślnie odznaczony -->
        android:layout_marginBottom="8dp" />

    <CheckBox
        android:id="@+id/cbSalami"
        android:layout_width="wrap_content"
        android:layout_height="wrap_content"
        android:text="Salami"
        android:textSize="16sp"
        android:checked="true"           <!-- domyślnie zaznaczony -->
        android:layout_marginBottom="8dp" />

    <CheckBox
        android:id="@+id/cbPieczarki"
        android:layout_width="wrap_content"
        android:layout_height="wrap_content"
        android:text="Pieczarki"
        android:textSize="16sp"
        android:layout_marginBottom="24dp" />

    <Button
        android:id="@+id/btnZamow"
        android:layout_width="match_parent"
        android:layout_height="wrap_content"
        android:text="Zamów" />

    <TextView
        android:id="@+id/tvWynik"
        android:layout_width="match_parent"
        android:layout_height="wrap_content"
        android:textSize="16sp"
        android:padding="12dp"
        android:layout_marginTop="16dp" />

</LinearLayout>

Odczyt stanu w kodzie

Stan CheckBoxa sprawdzamy metodą isChecked() która zwraca true (zaznaczony) lub false (odznaczony). Wywołujemy ją najczęściej po kliknięciu przycisku.

java/MainActivity.java – odczyt stanu CheckBox Java

// Sprawdź czy CheckBox jest zaznaczony
if (cbSer.isChecked()) {
    // zaznaczony
}

// Typowy wzorzec – zbieramy zaznaczone opcje
String dodatki = "";

if (cbSer.isChecked())       dodatki += "ser, ";
if (cbSalami.isChecked())    dodatki += "salami, ";
if (cbPieczarki.isChecked()) dodatki += "pieczarki, ";

if (dodatki.isEmpty()) {
    tvWynik.setText("Brak dodatków");
} else {
    // Usuń ostatni przecinek i spację
    tvWynik.setText("Dodatki: " + dodatki.substring(0, dodatki.length() - 2));
}

kotlin/MainActivity.kt – odczyt stanu CheckBox Kotlin

// Kotlin: isChecked jako właściwość
if (cbSer.isChecked) { /* zaznaczony */ }

// Zbieramy zaznaczone opcje do listy
val lista = mutableListOf<String>()

if (cbSer.isChecked)       lista.add("ser")
if (cbSalami.isChecked)    lista.add("salami")
if (cbPieczarki.isChecked) lista.add("pieczarki")

if (lista.isEmpty()) {
    tvWynik.text = "Brak dodatków"
} else {
    // joinToString łączy elementy listy separatorem
    tvWynik.text = "Dodatki: ${lista.joinToString(", ")}"
}

Nasłuch zmiany stanu – setOnCheckedChangeListener

Zamiast czekać na kliknięcie przycisku, możemy reagować na każdą zmianę stanu CheckBoxa w czasie rzeczywistym.

java/MainActivity.java – listener na zmianę stanu Java

// isChecked – aktualny stan po zmianie (true = zaznaczony)
cbSer.setOnCheckedChangeListener((buttonView, isChecked) -> {
    if (isChecked) {
        Toast.makeText(this, "Dodano ser", Toast.LENGTH_SHORT).show();
    } else {
        Toast.makeText(this, "Usunięto ser", Toast.LENGTH_SHORT).show();
    }
});

kotlin/MainActivity.kt – listener na zmianę stanu Kotlin

cbSer.setOnCheckedChangeListener { buttonView, isChecked ->
    if (isChecked) {
        Toast.makeText(this, "Dodano ser", Toast.LENGTH_SHORT).show()
    } else {
        Toast.makeText(this, "Usunięto ser", Toast.LENGTH_SHORT).show()
    }
}

Parametry listenera

buttonView to referencja do CheckBoxa który zmienił stan – możesz jej użyć tak samo jak View v w onClick, np. buttonView.getId() żeby sprawdzić który CheckBox się zmienił. isChecked to nowy stan – true jeśli właśnie zaznaczono, false jeśli odznaczono.

Operacje na CheckBox w kodzie

java/MainActivity.java – operacje Java

// Zaznacz / odznacz programistycznie
cbSer.setChecked(true);
cbSer.setChecked(false);

// Przełącz stan (zaznaczony ↔ odznaczony)
cbSer.toggle();

// Dezaktywuj pole (szare, nieaktywne)
cbSer.setEnabled(false);

// Zmień tekst obok checkboxa
cbSer.setText("Ser (niedostępny)");

kotlin/MainActivity.kt – operacje Kotlin

// Zaznacz / odznacz programistycznie
cbSer.isChecked = true
cbSer.isChecked = false

// Przełącz stan
cbSer.toggle()

// Dezaktywuj pole
cbSer.isEnabled = false

// Zmień tekst
cbSer.text = "Ser (niedostępny)"

Pełny przykład – zamówienie pizzy

java/MainActivity.java – kompletna klasa Java

public class MainActivity extends AppCompatActivity {

    CheckBox cbSer, cbSalami, cbPieczarki;
    Button   btnZamow;
    TextView tvWynik;

    @Override
    protected void onCreate(Bundle savedInstanceState) {
        super.onCreate(savedInstanceState);
        setContentView(R.layout.activity_main);
        initUI();
    }

    public void initUI() {
        cbSer       = findViewById(R.id.cbSer);
        cbSalami    = findViewById(R.id.cbSalami);
        cbPieczarki = findViewById(R.id.cbPieczarki);
        btnZamow    = findViewById(R.id.btnZamow);
        tvWynik     = findViewById(R.id.tvWynik);

        btnZamow.setOnClickListener(v -> {
            String dodatki = "";

            if (cbSer.isChecked())       dodatki += "ser, ";
            if (cbSalami.isChecked())    dodatki += "salami, ";
            if (cbPieczarki.isChecked()) dodatki += "pieczarki, ";

            if (dodatki.isEmpty()) {
                tvWynik.setText("Zamówiono: pizza bez dodatków");
            } else {
                tvWynik.setText("Zamówiono: " + dodatki.substring(0, dodatki.length() - 2));
            }
        });
    }
}

kotlin/MainActivity.kt – kompletna klasa Kotlin

class MainActivity : AppCompatActivity() {

    lateinit var cbSer       : CheckBox
    lateinit var cbSalami    : CheckBox
    lateinit var cbPieczarki : CheckBox
    lateinit var btnZamow    : Button
    lateinit var tvWynik     : TextView

    override fun onCreate(savedInstanceState: Bundle?) {
        super.onCreate(savedInstanceState)
        setContentView(R.layout.activity_main)
        initUI()
    }

    fun initUI() {
        cbSer       = findViewById(R.id.cbSer)
        cbSalami    = findViewById(R.id.cbSalami)
        cbPieczarki = findViewById(R.id.cbPieczarki)
        btnZamow    = findViewById(R.id.btnZamow)
        tvWynik     = findViewById(R.id.tvWynik)

        btnZamow.setOnClickListener {
            val lista = mutableListOf<String>()

            if (cbSer.isChecked)       lista.add("ser")
            if (cbSalami.isChecked)    lista.add("salami")
            if (cbPieczarki.isChecked) lista.add("pieczarki")

            val tekst = if (lista.isEmpty())
                "pizza bez dodatków"
            else
                lista.joinToString(", ")

            tvWynik.text = "Zamówiono: $tekst"
        }
    }
}

RadioButton i RadioGroup

RadioButton sam w sobie zachowuje się podobnie do CheckBoxa – możesz zaznaczać i odznaczać niezależnie. Dopiero umieszczenie wielu RadioButtonów w RadioGroup sprawia że zaznaczenie jednego automatycznie odznacza pozostałe.

RadioButton bez RadioGroup – pułapka

Jeśli umieścisz RadioButtony w zwykłym LinearLayout zamiast w RadioGroup, będą działać niezależnie jak CheckBoxy – można zaznaczyć kilka naraz. Zawsze umieszczaj RadioButtony w RadioGroup gdy chcesz wymusić wybór jednej opcji.

Atrybuty XML

res/layout/activity_main.xml – RadioGroup z RadioButtonami XML

<LinearLayout
    xmlns:android="http://schemas.android.com/apk/res/android"
    android:layout_width="match_parent"
    android:layout_height="match_parent"
    android:orientation="vertical"
    android:padding="24dp">

    <TextView
        android:layout_width="wrap_content"
        android:layout_height="wrap_content"
        android:text="Wybierz rozmiar:"
        android:textSize="16sp"
        android:layout_marginBottom="8dp" />

    <!-- RadioGroup grupuje przyciski – zaznaczenie jednego odznacza resztę -->
    <RadioGroup
        android:id="@+id/rgRozmiar"
        android:layout_width="wrap_content"
        android:layout_height="wrap_content"
        android:orientation="vertical"        <!-- vertical lub horizontal -->
        android:layout_marginBottom="24dp">

        <RadioButton
            android:id="@+id/rbMaly"
            android:layout_width="wrap_content"
            android:layout_height="wrap_content"
            android:text="Mały (25 cm)"
            android:textSize="16sp" />

        <RadioButton
            android:id="@+id/rbSredni"
            android:layout_width="wrap_content"
            android:layout_height="wrap_content"
            android:text="Średni (30 cm)"
            android:textSize="16sp"
            android:checked="true" />  <!-- domyślnie wybrany -->

        <RadioButton
            android:id="@+id/rbDuzy"
            android:layout_width="wrap_content"
            android:layout_height="wrap_content"
            android:text="Duży (40 cm)"
            android:textSize="16sp" />

    </RadioGroup>

    <Button
        android:id="@+id/btnZamow"
        android:layout_width="match_parent"
        android:layout_height="wrap_content"
        android:text="Zamów" />

    <TextView
        android:id="@+id/tvWynik"
        android:layout_width="match_parent"
        android:layout_height="wrap_content"
        android:textSize="16sp"
        android:padding="12dp"
        android:layout_marginTop="16dp" />

</LinearLayout>

Odczyt zaznaczonej opcji

Mamy dwa sposoby sprawdzenia który RadioButton jest zaznaczony. Pierwszy – przez RadioGroup, drugi – bezpośrednio przez RadioButton.

java/MainActivity.java – odczyt zaznaczonej opcji Java

// Sposób 1: przez RadioGroup – pobieramy id zaznaczonego przycisku
int id = rgRozmiar.getCheckedRadioButtonId();

if (id == -1) {
    // Żaden przycisk nie jest zaznaczony
    Toast.makeText(this, "Wybierz rozmiar", Toast.LENGTH_SHORT).show();
    return;
}

switch (id) {
    case R.id.rbMaly:
        tvWynik.setText("Wybrałeś: mały (25 cm)");
        break;
    case R.id.rbSredni:
        tvWynik.setText("Wybrałeś: średni (30 cm)");
        break;
    case R.id.rbDuzy:
        tvWynik.setText("Wybrałeś: duży (40 cm)");
        break;
}

// Sposób 2: bezpośrednio przez RadioButton – isChecked()
if (rbMaly.isChecked())   tvWynik.setText("Mały");
if (rbSredni.isChecked()) tvWynik.setText("Średni");
if (rbDuzy.isChecked())   tvWynik.setText("Duży");

kotlin/MainActivity.kt – odczyt zaznaczonej opcji Kotlin

// Sposób 1: przez RadioGroup
val id = rgRozmiar.checkedRadioButtonId

if (id == -1) {
    Toast.makeText(this, "Wybierz rozmiar", Toast.LENGTH_SHORT).show()
    return
}

when (id) {
    R.id.rbMaly   -> tvWynik.text = "Wybrałeś: mały (25 cm)"
    R.id.rbSredni -> tvWynik.text = "Wybrałeś: średni (30 cm)"
    R.id.rbDuzy   -> tvWynik.text = "Wybrałeś: duży (40 cm)"
}

// Sposób 2: bezpośrednio przez RadioButton
if (rbMaly.isChecked)   tvWynik.text = "Mały"
if (rbSredni.isChecked) tvWynik.text = "Średni"
if (rbDuzy.isChecked)   tvWynik.text = "Duży"

getCheckedRadioButtonId() zwraca -1

Jeśli żaden RadioButton w grupie nie jest zaznaczony, getCheckedRadioButtonId() zwraca -1. Zawsze warto sprawdzić ten przypadek zanim przejdziesz do switch/when – chyba że w XML ustawiłeś jeden przycisk jako domyślnie zaznaczony przez android:checked="true".

Nasłuch zmiany wyboru

Listener rejestrujemy na RadioGroup, nie na poszczególnych RadioButtonach. Jeden listener obsługuje całą grupę.

java/MainActivity.java – listener na RadioGroup Java

rgRozmiar.setOnCheckedChangeListener((group, checkedId) -> {
    // checkedId – id właśnie zaznaczonego RadioButton
    switch (checkedId) {
        case R.id.rbMaly:
            Toast.makeText(this, "Mały – 25 cm", Toast.LENGTH_SHORT).show();
            break;
        case R.id.rbSredni:
            Toast.makeText(this, "Średni – 30 cm", Toast.LENGTH_SHORT).show();
            break;
        case R.id.rbDuzy:
            Toast.makeText(this, "Duży – 40 cm", Toast.LENGTH_SHORT).show();
            break;
    }
});

kotlin/MainActivity.kt – listener na RadioGroup Kotlin

rgRozmiar.setOnCheckedChangeListener { group, checkedId ->
    when (checkedId) {
        R.id.rbMaly   -> Toast.makeText(this, "Mały – 25 cm",   Toast.LENGTH_SHORT).show()
        R.id.rbSredni -> Toast.makeText(this, "Średni – 30 cm", Toast.LENGTH_SHORT).show()
        R.id.rbDuzy   -> Toast.makeText(this, "Duży – 40 cm",   Toast.LENGTH_SHORT).show()
    }
}

Operacje na RadioGroup i RadioButton w kodzie

java/MainActivity.java – operacje Java

// Zaznacz konkretny RadioButton przez id
rgRozmiar.check(R.id.rbSredni);

// Odznacz wszystkie (żaden nie zaznaczony)
rgRozmiar.clearCheck();

// Pobierz id aktualnie zaznaczonego
int zaznaczonyId = rgRozmiar.getCheckedRadioButtonId();

// Zmień orientację grupy na poziomą (można też w XML)
rgRozmiar.setOrientation(LinearLayout.HORIZONTAL);

kotlin/MainActivity.kt – operacje Kotlin

// Zaznacz konkretny RadioButton
rgRozmiar.check(R.id.rbSredni)

// Odznacz wszystkie
rgRozmiar.clearCheck()

// Pobierz id aktualnie zaznaczonego
val zaznaczonyId = rgRozmiar.checkedRadioButtonId

Pełny przykład – zamówienie rozmiaru

java/MainActivity.java – kompletna klasa Java

public class MainActivity extends AppCompatActivity {

    RadioGroup  rgRozmiar;
    RadioButton rbMaly, rbSredni, rbDuzy;
    Button      btnZamow;
    TextView    tvWynik;

    @Override
    protected void onCreate(Bundle savedInstanceState) {
        super.onCreate(savedInstanceState);
        setContentView(R.layout.activity_main);
        initUI();
    }

    public void initUI() {
        rgRozmiar = findViewById(R.id.rgRozmiar);
        rbMaly    = findViewById(R.id.rbMaly);
        rbSredni  = findViewById(R.id.rbSredni);
        rbDuzy    = findViewById(R.id.rbDuzy);
        btnZamow  = findViewById(R.id.btnZamow);
        tvWynik   = findViewById(R.id.tvWynik);

        btnZamow.setOnClickListener(v -> {

            int id = rgRozmiar.getCheckedRadioButtonId();

            if (id == -1) {
                Toast.makeText(this, "Wybierz rozmiar pizzy!", Toast.LENGTH_SHORT).show();
                return;
            }

            String rozmiar = "";
            switch (id) {
                case R.id.rbMaly:   rozmiar = "Mały 25 cm";   break;
                case R.id.rbSredni: rozmiar = "Średni 30 cm"; break;
                case R.id.rbDuzy:   rozmiar = "Duży 40 cm";   break;
            }

            tvWynik.setText("Zamówiono: pizza " + rozmiar);
        });
    }
}

kotlin/MainActivity.kt – kompletna klasa Kotlin

class MainActivity : AppCompatActivity() {

    lateinit var rgRozmiar: RadioGroup
    lateinit var rbMaly   : RadioButton
    lateinit var rbSredni : RadioButton
    lateinit var rbDuzy   : RadioButton
    lateinit var btnZamow : Button
    lateinit var tvWynik  : TextView

    override fun onCreate(savedInstanceState: Bundle?) {
        super.onCreate(savedInstanceState)
        setContentView(R.layout.activity_main)
        initUI()
    }

    fun initUI() {
        rgRozmiar = findViewById(R.id.rgRozmiar)
        rbMaly    = findViewById(R.id.rbMaly)
        rbSredni  = findViewById(R.id.rbSredni)
        rbDuzy    = findViewById(R.id.rbDuzy)
        btnZamow  = findViewById(R.id.btnZamow)
        tvWynik   = findViewById(R.id.tvWynik)

        btnZamow.setOnClickListener {

            val id = rgRozmiar.checkedRadioButtonId

            if (id == -1) {
                Toast.makeText(this, "Wybierz rozmiar pizzy!", Toast.LENGTH_SHORT).show()
                return@setOnClickListener
            }

            val rozmiar = when (id) {
                R.id.rbMaly   -> "Mały 25 cm"
                R.id.rbSredni -> "Średni 30 cm"
                R.id.rbDuzy   -> "Duży 40 cm"
                else          -> ""
            }

            tvWynik.text = "Zamówiono: pizza $rozmiar"
        }
    }
}

CheckBox vs RadioButton – jak wybrać?

Zasada jest prosta: zadaj sobie pytanie „Ile opcji może wybrać użytkownik?”

Pytanie	Użyj	Przykład
Może zaznaczyć zero lub więcej opcji?	CheckBox	Dodatki do pizzy, lista zgód, ustawienia powiadomień
Musi wybrać dokładnie jedną opcję?	RadioButton + RadioGroup	Rozmiar, płeć, metoda dostawy, kategoria

Egzamin INF.04 – na co zwrócić uwagę

W zadaniach egzaminacyjnych RadioButtony zawsze muszą być w RadioGroup – bez niej można zaznaczyć kilka naraz i to jest błąd. Pamiętaj też o sprawdzeniu getCheckedRadioButtonId() == -1 gdy żaden nie jest domyślnie zaznaczony. Dla CheckBoxów standardowy wzorzec to sprawdzenie isChecked() każdego pola osobno po kliknięciu przycisku.

Podsumowanie

Operacja	Java	Kotlin
Znajdź CheckBox	`cb = findViewById(R.id.cb);`	`cb = findViewById(R.id.cb)`
Sprawdź stan	`cb.isChecked()`	`cb.isChecked`
Zaznacz / odznacz	`cb.setChecked(true/false)`	`cb.isChecked = true/false`
Przełącz stan	`cb.toggle()`	`cb.toggle()`
Listener zmiany stanu	`cb.setOnCheckedChangeListener((btn, isChecked) -> { })`	`cb.setOnCheckedChangeListener { btn, isChecked -> }`
Który RadioButton zaznaczony?	`rg.getCheckedRadioButtonId()`	`rg.checkedRadioButtonId`
Zaznacz RadioButton przez id	`rg.check(R.id.rbNazwa)`	`rg.check(R.id.rbNazwa)`
Odznacz wszystkie w grupie	`rg.clearCheck()`	`rg.clearCheck()`
Listener zmiany w RadioGroup	`rg.setOnCheckedChangeListener((group, checkedId) -> { })`	`rg.setOnCheckedChangeListener { group, checkedId -> }`

Zadanie

Zadanie dla uczniów

Formularz zamówienia pizzy

Stwórz formularz z RadioGroup do wyboru rozmiaru: Mała (20 zł), Średnia (30 zł), Duża (40 zł)
Dodaj trzy CheckBoxy z dodatkami: Ser (+3 zł), Salami (+5 zł), Pieczarki (+4 zł)
Dodaj przycisk „Oblicz cenę” i TextView na wynik
Po kliknięciu przycisku: sprawdź czy rozmiar jest wybrany (jeśli nie – Toast), zsumuj cenę bazową i zaznaczone dodatki, wyświetl w TextView: „Cena: X zł”
Zadeklaruj wszystkie widoki jako pola klasy, zainicjalizuj w initUI()

⭐ Bonus 1: dodaj setOnCheckedChangeListener na RadioGroup który na bieżąco aktualizuje TextView z ceną bazową

⭐⭐ Bonus 2: dodaj przycisk „Resetuj” który odznacza wszystkie CheckBoxy i czyści wybór w RadioGroup (clearCheck())

⭐⭐⭐ Bonus: połącz z poprzednim materiałem – po kliknięciu „Zamów” pokaż AlertDialog z potwierdzeniem zamówienia i ceną