when – >wybór jednej z opcji

when – podstawy

when bierze wartość w nawiasie i porównuje ją kolejno z gałęziami. Wykonuje gałąź pierwszej pasującej wartości, a gdy nic nie pasuje – gałąź else. Po lewej stronie strzałki -> jest wartość do dopasowania, po prawej – co zrobić.

val dzien = 3

when (dzien) {
    1 -> println("Poniedziałek")
    2 -> println("Wtorek")
    3 -> println("Środa")
    else -> println("Inny dzień")
}

Wiele wartości w jednej gałęzi

Jeśli kilka wartości ma prowadzić do tej samej akcji, wypisujemy je po przecinku:

val ocena = 5

when (ocena) {
    1, 2 -> println("Niezaliczone")
    3, 4 -> println("Zaliczone")
    5, 6 -> println("Bardzo dobrze!")
    else -> println("Nieznana ocena")
}

Zakresy: in 1..5

Gałąź może też sprawdzać, czy wartość mieści się w zakresie. Zapis 1..5 oznacza „od 1 do 5 (włącznie)”, a słowo in pyta „czy należy do”. Pełne omówienie zakresów czeka w następnej lekcji – tu wystarczy ten prosty schemat.

val punkty = 75

when (punkty) {
    in 0..49   -> println("Niedostateczny")
    in 50..74  -> println("Dostateczny")
    in 75..89  -> println("Dobry")
    in 90..100 -> println("Bardzo dobry")
    else -> println("Błędna liczba punktów")
}

when bez argumentu

Gdy pominiesz wartość w nawiasie, każda gałąź staje się osobnym warunkiem (typu Boolean). To bardzo czytelny zamiennik długiej kaskady else if – Kotlin wybiera pierwszy prawdziwy warunek.

val liczba = -5

when {
    liczba > 0 -> println("Dodatnia")
    liczba < 0 -> println("Ujemna")
    else -> println("Zero")
}

when jako wyrażenie

Podobnie jak if, when potrafi zwrócić wartość. Wynik wybranej gałęzi można od razu przypisać do zmiennej – to bardzo zwięzły sposób na „przetłumaczenie” jednej wartości na drugą.

val ocena = 4

val opis = when (ocena) {
    6 -> "celujący"
    5 -> "bardzo dobry"
    4 -> "dobry"
    3 -> "dostateczny"
    2 -> "dopuszczający"
    else -> "niedostateczny"
}

println("Ocena: $opis")   // Ocena: dobry

Gałąź jako blok

Jeśli w gałęzi ma się wykonać więcej niż jedna instrukcja, ujmij ją w klamry. Tak jak w if, gdy when jest wyrażeniem, wartością gałęzi jest jej ostatnia linia.

val znak = "+"
val a = 6
val b = 4

when (znak) {
    "+" -> {
        println("Dodaję liczby...")
        println("Wynik: ${a + b}")
    }
    "-" -> println("Wynik: ${a - b}")
    else -> println("Nieznana operacja")
}

Częste błędy

❌ Błąd 1: when jako wyrażenie bez else

val opis = when (ocena) {
    5 -> "bdb"
    4 -> "db"
}
// Błąd! brak wartości dla
// pozostałych przypadków

val opis = when (ocena) {
    5 -> "bdb"
    4 -> "db"
    else -> "inna"
}

❌ Błąd 2: dwukropek zamiast strzałki

when (dzien) {
    1: println("Pn")
    // Błąd! gałąź oddziela
    // strzałka ->, nie :

when (dzien) {
    1 -> println("Pn")
}

❌ Błąd 3: zakres bez słowa in

when (punkty) {
    50..74 -> "dst"
    // Błąd! przy zakresie
    // potrzebne jest in

when (punkty) {
    in 50..74 -> "dst"
}

❌ Błąd 4: zbędny break z przyzwyczajenia

when (dzien) {
    1 -> {
        println("Pn")
        break
    }
}
// Błąd! break nie należy
// do when

when (dzien) {
    1 -> println("Pn")
}
// jedna gałąź = koniec

Podsumowanie

• when (x) { wartość -> akcja; else -> akcja } wykonuje gałąź pierwszej pasującej wartości.
• Brak „przelatywania” – wykonuje się jedna gałąź, bez break.
• Kilka wartości w jednej gałęzi rozdzielamy przecinkiem: 1, 2 -> ....
• Zakres sprawdzamy słowem in: in 1..5 -> ....
• when bez argumentu traktuje każdą gałąź jako osobny warunek – zastępuje długie else if.
• when może być wyrażeniem (zwraca wartość); wtedy gałąź else jest praktycznie wymagana.
• Gałąź może być blokiem w klamrach; jej wartością jest ostatnia linia.

Zadania do wykonania

Zadania z wczytywaniem uruchamiaj w IntelliJ IDEA; pozostałe w Kotlin Playground.