Funkcje – podstawy

Czym jest funkcja

Funkcja to nazwany fragment kodu, który wykonuje jedno konkretne zadanie. Raz ją zapisujesz, a potem wywołujesz w dowolnym miejscu – nawet wiele razy. Dzięki temu nie powtarzasz tego samego kodu i łatwiej go poprawiać.

Funkcję main znasz już od pierwszych lekcji – to specjalna funkcja, od której startuje program. Teraz nauczysz się pisać własne funkcje.

Definiowanie i wywołanie

Funkcję definiujemy słowem kluczowym fun, po którym podajemy nazwę, nawiasy () i ciało w klamrach. Aby ją uruchomić, piszemy jej nazwę z nawiasami – to wywołanie.

fun przywitaj() {
    println("Witaj w programie!")
}

fun main() {
    przywitaj()       // wywołanie
    przywitaj()       // można wywołać wiele razy
}
// Witaj w programie!
// Witaj w programie!

Parametry – przekazywanie danych

Parametry pozwalają przekazać funkcji dane do pracy. Wypisujemy je w nawiasach w postaci nazwa: Typ – tak samo jak przy deklaracji zmiennej, nazwa najpierw, typ po dwukropku.

fun przywitaj(imie: String) {
    println("Cześć, $imie!")
}

fun main() {
    przywitaj("Anna")        // Cześć, Anna!
    przywitaj("Krzysztof")   // Cześć, Krzysztof!
}

Wartość podana w wywołaniu (np. "Anna") to argument. Parametrów może być więcej – rozdzielamy je przecinkami:

fun przedstaw(imie: String, wiek: Int) {
    println("$imie ma $wiek lat")
}

przedstaw("Anna", 18)   // Anna ma 18 lat

Typ zwracany i return

Funkcja może zwrócić wynik. Typ tego wyniku podajemy po nawiasach, po dwukropku (): Int), a samą wartość oddajemy słowem return.

fun suma(a: Int, b: Int): Int {
    return a + b
}

fun main() {
    val wynik = suma(3, 5)   // wynik = 8
    println(wynik)
}

return robi dwie rzeczy naraz: oddaje wartość i natychmiast kończy działanie funkcji – kod po nim już się nie wykona.

Unit – funkcje bez wyniku

Nie każda funkcja musi coś zwracać – wiele z nich po prostu „coś robi” (np. wypisuje tekst). Taka funkcja zwraca specjalny typ Unit, oznaczający „nic konkretnego”. To odpowiednik void z innych języków.

// typ zwracany pominięty -> domyślnie Unit
fun przywitaj(imie: String) {
    println("Cześć, $imie!")
}

// to samo, z jawnym Unit (zwykle się go nie pisze)
fun przywitaj2(imie: String): Unit {
    println("Cześć, $imie!")
}

Wynik funkcji w użyciu

Wartość zwrócona przez funkcję to zwykła wartość – możesz ją przypisać do zmiennej, wstawić do szablonu albo użyć w dalszych obliczeniach.

fun poleKwadratu(bok: Int): Int {
    return bok * bok
}

fun main() {
    val p = poleKwadratu(5)               // 1) przypisanie -> 25
    println("Pole: ${poleKwadratu(4)}")         // 2) wprost w szablonie -> 16
    val razem = poleKwadratu(2) + poleKwadratu(3)  // 3) w wyrażeniu -> 13
    println("$p, $razem")
}

Częste błędy

❌ Błąd 1: zła kolejność w parametrze

fun przywitaj(String imie) {
    // Błąd! najpierw nazwa,
    // potem typ
}

fun przywitaj(imie: String) {
    println("Cześć, $imie")
}

❌ Błąd 2: brak return przy typie zwracanym

fun suma(a: Int, b: Int): Int {
    a + b
    // Błąd! brakuje return

fun suma(a: Int, b: Int): Int {
    return a + b
}

❌ Błąd 3: wywołanie bez nawiasów

fun main() {
    przywitaj
    // nic się nie dzieje –
    // to nie jest wywołanie
}

fun main() {
    przywitaj()
}

❌ Błąd 4: zła liczba argumentów

fun suma(a: Int, b: Int): Int {
    return a + b
}
suma(3)
// Błąd! funkcja wymaga
// dwóch argumentów

fun suma(a: Int, b: Int): Int {
    return a + b
}
suma(3, 5)

Podsumowanie

• Funkcję definiujemy słowem fun, a uruchamiamy przez wywołanie: nazwa().
• Parametry zapisujemy jako nazwa: Typ; wartości przekazane w wywołaniu to argumenty.
• Parametr jest tylko do odczytu (jak val).
• Typ zwracany podajemy po nawiasach: ): Int, a wartość oddajemy przez return.
• return zwraca wynik i kończy działanie funkcji.
• Funkcja bez wyniku zwraca Unit (odpowiednik void) – typu tego zwykle się nie zapisuje.
• Wynik funkcji to zwykła wartość: można go przypisać, wstawić do szablonu lub użyć w wyrażeniu.

Zadania do wykonania

Zadania z wczytywaniem uruchamiaj w IntelliJ IDEA; pozostałe w Kotlin Playground.