Formatowanie tekstu i liczb

Czego się dziś nauczysz

Trzy sposoby złożenia tekstu z danymi

W C# ten sam napis można zbudować na trzy sposoby. Warto znać wszystkie trzy, bo w cudzych programach spotkasz każdy z nich — ale sam będziesz używał głównie pierwszego.

string imie = "Ala";
int wiek = 17;

// 1. Interpolacja - znak $ przed cudzyslowem
Console.WriteLine($"{imie} ma {wiek} lat.");

// 2. Konkatenacja - sklejanie plusem
Console.WriteLine(imie + " ma " + wiek + " lat.");

// 3. Formatowanie zlozone - miejsca oznaczone numerami
Console.WriteLine(string.Format("{0} ma {1} lat.", imie, wiek));

Ala ma 17 lat.
Ala ma 17 lat.
Ala ma 17 lat.

Trzy różne zapisy, jeden wynik. Różnią się czytelnością:

Jak wypisać samą klamrę

Skoro klamra ma specjalne znaczenie, to żeby pokazać ją w tekście, trzeba ją podwoić:

int x = 5;
Console.WriteLine($"Zbior {{ {x} }} ma jeden element.");

Zbior { 5 } ma jeden element.

Specyfikatory formatu liczb

Po nazwie zmiennej w klamrze można postawić dwukropek i podać, jak dana wartość ma wyglądać. To najważniejszy zapis w tej lekcji:

$"{ wartosc : format }"
//         ↑        ↑
//         |        └── jak wyswietlic
//         └── co wyswietlic

double cena = 12.5;
double pi = 3.14159265;
int magazyn = 1234567;
double zdawalnosc = 0.235;
int numer = 7;

Console.WriteLine($"F2 : {cena:F2}");
Console.WriteLine($"F0 : {pi:F0}");
Console.WriteLine($"F4 : {pi:F4}");
Console.WriteLine($"N0 : {magazyn:N0}");
Console.WriteLine($"C  : {cena:C}");
Console.WriteLine($"P1 : {zdawalnosc:P1}");
Console.WriteLine($"D3 : {numer:D3}");
Console.WriteLine($"X  : {255:X}");

F2 : 12,50
F0 : 3
F4 : 3,1416
N0 : 1 234 567
C  : 12,50 zł
P1 : 23,5 %
D3 : 007
X  : FF

Formaty własne: 0 i #

Gdy gotowe litery nie wystarczą, wzór można narysować samemu za pomocą dwóch znaków. Różnica między nimi jest tylko jedna, ale istotna:

Console.WriteLine($"{5:00}");          // dwa miejsca obowiazkowe
Console.WriteLine($"{3.5:0.00}");      // dwa miejsca po przecinku
Console.WriteLine($"{3.5:0.##}");      // do dwoch, ale bez zbednych zer
Console.WriteLine($"{3.0:0.##}");      // koncowe zera znikaja
Console.WriteLine($"{1234.5:#,##0.00}");// separator tysiecy wlasnorecznie
Console.WriteLine($"{0.5:#.##}");       // UWAGA - patrz nizej
Console.WriteLine($"{0:#}");            // UWAGA - patrz nizej

05
3,50
3,5
3
1 234,50
,5

Wyrównanie, czyli równe kolumny

Po nazwie zmiennej można podać przecinek i szerokość pola. Wartość zostanie uzupełniona spacjami do tej szerokości:

Zasada jest prosta: tekst do lewej, liczby do prawej. Liczby dosunięte do prawej mają jedności pod jednościami, dziesiątki pod dziesiątkami i dzięki temu da się je porównać wzrokiem.

Console.WriteLine($"{"Uczen",-16}{"Ocena",7}{"Procent",10}");
Console.WriteLine(new string('-', 33));

Console.WriteLine($"{"Kowalski A.",-16}{4.5,7:F2}{0.82,10:P1}");
Console.WriteLine($"{"Nowak B.",-16}{3.0,7:F2}{0.61,10:P1}");
Console.WriteLine($"{"Zielinski C.",-16}{5.25,7:F2}{0.94,10:P1}");

Uczen             Ocena   Procent
---------------------------------
Kowalski A.        4,50    82,0 %
Nowak B.           3,00    61,0 %
Zielinski C.       5,25    94,0 %

Szerokość mniejsza niż wartość

Podana szerokość to minimum, nie maksimum. Jeśli wartość jest dłuższa, kolumna po prostu się rozjedzie — nic nie zostanie ucięte:

Console.WriteLine($"[{"Antoni",-4}]");   // 6 znakow w polu szerokosci 4

[Antoni]

Jeśli chcesz mieć pewność, że kolumna nie przekroczy szerokości, musisz sam skrócić tekst — poznamy do tego metodę Substring przy okazji operacji na napisach.

To samo bez interpolacji: PadLeft i PadRight

string nazwa = "Chleb";
double cena = 4.5;

Console.WriteLine(nazwa.PadRight(16) + cena.ToString("F2").PadLeft(8));
// to samo co:
Console.WriteLine($"{nazwa,-16}{cena,8:F2}");

PadRight(16) dokłada spacje z prawej (tekst zostaje po lewej), PadLeft(8) dokłada spacje z lewej. Nazwy bywają mylące: mówią, po której stronie dokładane są spacje, a nie gdzie ląduje tekst.

Kultura, czyli skąd się bierze przecinek

W lekcji o konwersjach obiecałem wyjaśnienie, dlaczego double.Parse("3.14") raz działa, a raz wyrzuca błąd. Odpowiedź brzmi: kultura.

Kultura (ang. culture) to zestaw reguł danego kraju: jaki znak oddziela część ułamkową, jaki oddziela tysiące, jak wygląda symbol waluty, w jakiej kolejności zapisuje się datę, jak nazywają się miesiące. .NET pobiera ją z ustawień systemu i stosuje automatycznie przy każdym formatowaniu i przy każdym Parse.

Kultura niezmienna

InvariantCulture to sztuczna kultura, która nigdy się nie zmienia — niezależnie od komputera i ustawień. Używa kropki jako separatora ułamka. To jedyny właściwy wybór, gdy liczbę zapisujesz dla maszyny: do pliku, do bazy, do wysłania przez sieć.

using System.Globalization;

double kwota = 1234.5;

// dla czlowieka - kultura systemu
Console.WriteLine($"Na ekran: {kwota:N2}");

// dla maszyny - kultura niezmienna
string doPliku = kwota.ToString("F2", CultureInfo.InvariantCulture);
Console.WriteLine($"Do pliku: {doPliku}");

Na ekran: 1 234,50
Do pliku: 1234.50

Wczytanie liczby z przecinkiem albo kropką

W poprzedniej lekcji obiecałem sposób na przyjęcie obu zapisów. Trik jest prosty: zamieniamy przecinek na kropkę i czytamy zawsze kulturą niezmienną. Wtedy program działa tak samo, cokolwiek wpisze użytkownik i jakiekolwiek ustawienia ma system:

using System.Globalization;

Console.Write("Podaj cene (przecinek lub kropka): ");
string wpis = (Console.ReadLine() ?? "").Replace(',', '.');

bool ok = double.TryParse(wpis,
                          NumberStyles.Float,
                          CultureInfo.InvariantCulture,
                          out double cena);

if (!ok)
{
    Console.WriteLine("To nie jest liczba.");
}
else
{
    Console.WriteLine($"Zapisano cene: {cena:F2}");
}

Podaj cene (przecinek lub kropka): 3.75
Zapisano cene: 3,75

Podaj cene (przecinek lub kropka): 3,75
Zapisano cene: 3,75

Wersja TryParse z czterema argumentami wygląda groźnie, ale każdy z nich ma prostą rolę:

Formatowanie dat

Data ma własny zestaw wzorów. Litery są tu skrótami od angielskich nazw i trzeba pamiętać, że wielkość liter ma znaczenie:

DateTime data = new DateTime(2026, 9, 4, 14, 5, 0);

Console.WriteLine($"{data:yyyy-MM-dd}");
Console.WriteLine($"{data:dd.MM.yyyy}");
Console.WriteLine($"{data:HH:mm}");
Console.WriteLine($"{data:dd.MM.yyyy HH:mm:ss}");
Console.WriteLine($"{data:dddd, d MMMM yyyy}");

2026-09-04
04.09.2026
14:05
04.09.2026 14:05:00
piątek, 4 września 2026

Bieżącą datę i godzinę daje właściwość DateTime.Now, a samą dzisiejszą datę (z godziną 00:00) — DateTime.Today:

Console.WriteLine($"Dzis jest {DateTime.Today:dd.MM.yyyy}");
Console.WriteLine($"Godzina {DateTime.Now:HH:mm}");
Console.WriteLine($"Biezacy rok: {DateTime.Now.Year}");

Znaki specjalne w napisach

Niektórych znaków nie da się po prostu wpisać w cudzysłowie — bo albo kończyłyby napis, albo w ogóle nie da się ich wystukać na klawiaturze. Do tego służy odwrotny ukośnik \ i tak zwane sekwencje ucieczki:

Console.WriteLine("Pierwsza linia\nDruga linia");
Console.WriteLine("Powiedzial: \"Dzien dobry\".");
Console.WriteLine("Sciezka: C:\\Users\\Uczen\\Dokumenty");

Pierwsza linia
Druga linia
Powiedzial: "Dzien dobry".
Sciezka: C:\Users\Uczen\Dokumenty

Napis dosłowny: @

Podwajanie ukośników w ścieżkach jest męczące. Znak @ przed cudzysłowem wyłącza sekwencje ucieczki — wszystko wewnątrz jest brane dosłownie:

string sciezka = @"C:\Users\Uczen\Dokumenty";

string wiersz = @"Pierwsza linia
Druga linia";                       // przelamanie linii tez jest doslowne

string zCena = @"Cena: 10 zl";
Console.WriteLine($@"{sciezka} — {zCena}");   // $ i @ mozna laczyc

Napis surowy: trzy cudzysłowy (C# 11)

Nowsza wersja języka daje jeszcze wygodniejszy zapis dla dłuższych tekstów. Napis surowy zaczyna się i kończy trzema cudzysłowami i nie wymaga uciekania niczego:

string komunikat = """
    Program: Kalkulator
    Autor:   "Anna K."
    Sciezka: C:\dane\wyniki.txt
    """;

Console.WriteLine(komunikat);

Program: Kalkulator
Autor:   "Anna K."
Sciezka: C:\dane\wyniki.txt

Użyte w tej lekcji metody i właściwości

Zestawienie sprzedaży sklepiku szkolnego

Program wypisuje tabelę z trzema pozycjami: nazwą, ilością, ceną jednostkową, wartością i udziałem pozycji w całości obrotu. Wszystkie kolumny muszą być równe, a kwoty — z dwoma miejscami po przecinku.

// --- dane ---
string nazwa1 = "Zeszyt A5";
int ilosc1 = 4;
double cena1 = 3.20;

string nazwa2 = "Dlugopis";
int ilosc2 = 10;
double cena2 = 1.99;

string nazwa3 = "Blok techniczny";
int ilosc3 = 2;
double cena3 = 6.50;

// --- obliczenia ---
double wartosc1 = ilosc1 * cena1;
double wartosc2 = ilosc2 * cena2;
double wartosc3 = ilosc3 * cena3;
double suma = wartosc1 + wartosc2 + wartosc3;

// --- naglowek ---
Console.WriteLine($"{"Produkt",-18}{"Ilosc",6}{"Cena",9}{"Wartosc",10}{"Udzial",9}");
Console.WriteLine(new string('-', 52));

// --- wiersze ---
Console.WriteLine($"{nazwa1,-18}{ilosc1,6}{cena1,9:F2}{wartosc1,10:F2}{wartosc1 / suma,9:P1}");
Console.WriteLine($"{nazwa2,-18}{ilosc2,6}{cena2,9:F2}{wartosc2,10:F2}{wartosc2 / suma,9:P1}");
Console.WriteLine($"{nazwa3,-18}{ilosc3,6}{cena3,9:F2}{wartosc3,10:F2}{wartosc3 / suma,9:P1}");

// --- podsumowanie ---
Console.WriteLine(new string('-', 52));
Console.WriteLine($"{"RAZEM",-33}{suma,10:F2}");
Console.WriteLine();
Console.WriteLine($"Zestawienie z dnia {DateTime.Today:dd.MM.yyyy}");

Produkt            Ilosc     Cena   Wartosc   Udzial
----------------------------------------------------
Zeszyt A5              4     3,20     12,80   28,0 %
Dlugopis              10     1,99     19,90   43,5 %
Blok techniczny        2     6,50     13,00   28,4 %
----------------------------------------------------
RAZEM                                 45,70

Zestawienie z dnia 04.09.2026

Omówienie linia po linii

Na czym się najczęściej potykamy

Zadania

string imie = "Anna Kowalska";
string klasa = "3 TI";
string szkola = "ZSMI Lebork";

Console.WriteLine($"{"Imie i nazwisko:",-18}{imie}");
Console.WriteLine($"{"Klasa:",-18}{klasa}");
Console.WriteLine($"{"Szkola:",-18}{szkola}");

Imie i nazwisko:  Anna Kowalska
Klasa:            3 TI
Szkola:           ZSMI Lebork

Console.WriteLine($"{"Pozycja",-20}{"Cena",8}");
Console.WriteLine(new string('-', 28));

Console.WriteLine($"{"Kawa",-20}{12.00,8:F2}");
Console.WriteLine($"{"Herbata",-20}{8.50,8:F2}");
Console.WriteLine($"{"Sok pomaranczowy",-20}{9.99,8:F2}");
Console.WriteLine($"{"Woda",-20}{5.00,8:F2}");

Pozycja                 Cena
----------------------------
Kawa                   12,00
Herbata                 8,50
Sok pomaranczowy        9,99
Woda                    5,00

const double StopaRabatu = 0.15;

double cena = 249.99;
double rabat = cena * StopaRabatu;
double doZaplaty = cena - rabat;

Console.WriteLine($"{"Cena katalogowa:",-20}{cena,10:F2} zl");
Console.WriteLine($"{"Rabat:",-20}{rabat,10:F2} zl   (stopa {StopaRabatu:P0})");
Console.WriteLine(new string('-', 33));
Console.WriteLine($"{"DO ZAPLATY:",-20}{doZaplaty,10:F2} zl");

Cena katalogowa:        249,99 zl
Rabat:                   37,50 zl   (stopa 15 %)
---------------------------------
DO ZAPLATY:             212,49 zl

using System.Globalization;

Console.Write("Cena jednostkowa (np. 3,75): ");
string wpis = (Console.ReadLine() ?? "").Replace(',', '.');
bool cenaOk = double.TryParse(wpis, NumberStyles.Float,
                              CultureInfo.InvariantCulture, out double cena);

Console.Write("Ilosc sztuk: ");
bool iloscOk = int.TryParse(Console.ReadLine(), out int ilosc);

if (!cenaOk || cena <= 0)
{
    Console.WriteLine("Cena musi byc liczba dodatnia.");
}
else if (!iloscOk || ilosc <= 0)
{
    Console.WriteLine("Ilosc musi byc liczba calkowita dodatnia.");
}
else
{
    double wartosc = cena * ilosc;
    Console.WriteLine($"{ilosc} szt. x {cena:F2} zl = {wartosc:F2} zl");
}

Cena jednostkowa (np. 3,75): 3.75
Ilosc sztuk: 2
2 szt. x 3,75 zl = 7,50 zl

Console.Write("Podaj liczbe sekund: ");
bool ok = int.TryParse(Console.ReadLine(), out int razem);

if (!ok || razem < 0)
{
    Console.WriteLine("Podaj nieujemna liczbe calkowita.");
}
else
{
    int godziny = razem / 3600;
    int minuty = razem % 3600 / 60;
    int sekundy = razem % 60;

    Console.WriteLine($"{godziny:D2}:{minuty:D2}:{sekundy:D2}");
}

Podaj liczbe sekund: 3725
01:02:05

Console.WriteLine($"{"C",8}{"F",10}{"K",10}");
Console.WriteLine(new string('=', 28));

double c1 = -10, c2 = 0, c3 = 10, c4 = 20, c5 = 30, c6 = 37;

Console.WriteLine($"{c1,8:F1}{c1 * 9 / 5 + 32,10:F1}{c1 + 273.15,10:F2}");
Console.WriteLine($"{c2,8:F1}{c2 * 9 / 5 + 32,10:F1}{c2 + 273.15,10:F2}");
Console.WriteLine($"{c3,8:F1}{c3 * 9 / 5 + 32,10:F1}{c3 + 273.15,10:F2}");
Console.WriteLine($"{c4,8:F1}{c4 * 9 / 5 + 32,10:F1}{c4 + 273.15,10:F2}");
Console.WriteLine($"{c5,8:F1}{c5 * 9 / 5 + 32,10:F1}{c5 + 273.15,10:F2}");
Console.WriteLine($"{c6,8:F1}{c6 * 9 / 5 + 32,10:F1}{c6 + 273.15,10:F2}");

       C         F         K
============================
   -10,0      14,0    263,15
     0,0      32,0    273,15
    10,0      50,0    283,15
    20,0      68,0    293,15
    30,0      86,0    303,15
    37,0      98,6    310,15

Co trzeba zapamiętać

• Interpolacja $"..." to domyślny sposób składania tekstu z danymi.
• Format podajemy po dwukropku: {cena:F2}. Wyrównanie po przecinku: {cena,10}. Razem — najpierw szerokość, potem format: {cena,10:F2}.
• F2 do kwot, N0 do dużych liczb, D2 do numerów i godzin, P do procentów — pamiętając, że P mnoży przez 100.
• We własnych wzorach 0 to miejsce obowiązkowe, # — opcjonalne. Na pozycji jedności zawsze 0.
• Równe kolumny to identyczne szerokości w nagłówku i w wierszach: tekst do lewej (-n), liczby do prawej (n).
• Przecinek czy kropka zależy od kultury systemu. Do zapisu dla maszyny używamy CultureInfo.InvariantCulture.
• W formatach dat MM to miesiąc, a mm to minuty.
• @"..." wyłącza sekwencje ucieczki, """...""" pozwala wpisać dłuższy tekst dosłownie.
• Formatowanie zmienia tylko wygląd, nie wartość. Do faktycznego zaokrąglenia służy Math.Round, a zaokrąglać należy jak najpóźniej.